Voorzaaien en opkweken
Wil je eigen bloemen, groenten en tuinplanten opkweken vanuit zaad? Dan kun je de zaden binnen voorzaaien en opkweken. Hiermee geef je de zaadjes een vliegende start; ze komen sneller op en groeien beter uit tot mooie gezonde plantjes.
Waarom binnen voorzaaien?
- Je verkort de groeiperiode; omdat je binnen de perfecte omstandigheden nabootst (voldoende warmte en vocht) kiemen de zaden sneller.
- Je geeft jouw bloemen en groenten een voorsprong op het seizoen, waardoor je er eerder van kunt genieten.
- Jouw plantjes krijgen zo ook een voorsprong op het onkruid in je tuin, waardoor ze hier minder mee hoeven te concurreren na het uitplanten. Daarnaast zijn ze minder kwetsbaar wanneer je ze buiten uitplant, waardoor ze beter bestand zijn tegen o.a. slakken.
- Bovendien is binnen voorzaaien en opkweken het beste medicijn tegen de beruchte zaaikoorts; je kunt in februari al beginnen!
Sommige groenten, zoals tomaat en paprika, hebben een langere opkweekperiode. Zij hebben deze voorsprong ook echt nodig om volledig te rijpen voordat de zomer voorbij is.
Wat heb je nodig?
- Een zaaibakje met transparante deksel; dit werkt als een klein kasje, waardoor je voldoende warmte en vocht waarborgt om de zaadjes te laten kiemen
- Fijne, losse zaaigrond
- Plantschepje
- Gieter met broeskop of flessenbroesjes
- Plantlabels of steeketiketjes
- En natuurlijk: zaden!
Het beste zaaibakje:
Nooit meer dat gepriegel bij het verspenen!
Het verspenen zaailingen is een nauwkeurig klusje. Daarbij is het risico groot dat je de tere worteltjes beschadigt of breekt, waardoor de plantjes zich niet (goed) meer verder kunnen ontwikkelen. Door te kiezen voor biologisch afbreekbare kweekpotjes of onderstaande zaaibakjes en kweektrays zijn die problemen verleden tijd.
Afbreekbare vezelpotjes
Verspenen is niet nodig als je kiest voor biologisch afbreekbare vezelpotjes. De potjes kunnen namelijk zo mee de grond in. Hierdoor worden de worteltjes niet verstoort, en kunnen ze krachtig verder groeien.
Het bijpassende kweekbakje met deksel is ideaal voor op de vensterbank of bij het keukenraam, maar ook in de kas. Perfect voor eenjarigen en (bijna) alle groenten.
Plugtray zaaibakje
Een handig compact kweekkasje voor op de vensterbank, of voor in de tuinkas. Het Zaaibakje (of plugtray) vormt de wortels tot plugjes, die je in één klik omhoog kunt duwen. Hierdoor kun je de zaailingen moeiteloos verspenen.
Dit zaaibakje is 20x22x16 cm en goed voor 49 plantjes. Ideaal voor eenjarige bloemen, groente uit kleine zaden (zoals tomaten) en kruiden.
Rootrainers kweektray
Rootrainers stimuleren uitbundige en krachtige wortels en een gezonde wortelkluit. De basis van een gezonde sterke plant! Eenvoudig te verspenen doordat je de cellen als een boek kunt openklappen.
Perfect voor bloemen en moestuinplanten met snelgroeiende diepe wortels, zoals (sier)erwten en bonen, maar ook (fruit)bomen en struiken.
Rootrainers? Root-trainers!
Een Rootrainer kweektray is de beste start voor zaailingen. De ribbels aan de zijkant van de cel leiden de wortels direct naar beneden. Eenmaal onder komen de wortels in contact met lucht en stoppen met groeien. Dit stimuleert uitbundige groei van zijwortels.
De wortels groeien niet eindeloos door en worden meteen in de juiste richting geleid. Dit voorkomt wortelkluiten en potgebonden planten. Een echte root-trainer dus!
Voorzaaien, stap voor stap
Stap 1: zaden voorbereiden
- Selecteer de zaden die je wilt voorzaaien. Welke zaden geschikt zijn en wat de beste periode is voor voorzaaien vind je op de achterkant van de verpakking.
- Zaden met een harde zaadhuid (zoals erwten en peulen) kun je beter eerst een nachtje voorweken.
Stap 2: vul de potjes of trays met zaaigrond
- Goede zaaigrond is luchtig, heeft geen brokken en houdt goed water vast. Een mengsel van 50% zaai- en stekgrond en 50% vermiculiet is de ideale basis. Daarin is de vocht- en luchtbalans perfect en zullen de zaadjes makkelijk kiemen.
- Vul de potjes of cellen van de kweektray met licht vochtige zaaigrond en druk zachtjes aan. Houdt 5 tot 10 mm ruimte over aan de bovenkant, zodat je de zaden later nog af kunt dekken met een laagje grond.
Stap 3: plant de zaadjes
- Leg in iedere cel 1 zaadje bovenop de zaaigrond, en duw deze met een vinger een klein stukje de grond in. Je kunt ook meerdere zaadjes per cel uitstrooien, en later de zwakste zaailing wegknippen (niet trekken!).
- Bedek de zaadjes met een laagje zaaigrond en geef voorzichtig water met een gieter met broeskop. Gebruik bij kleine zaadjes een plantspuit zodat ze niet wegspoelen.
- Voorzie de zaadjes van een plantlabel met naam.
Stap 4: opkweken tot de eerste kiemblaadjes
- Plaats het deksel op de kweektray en zet deze op een warme, lichte plek. Bijvoorbeeld op je vensterbank.
- Dankzij het deksel houd je de temperatuur en vochtigheid optimaal voor het kiemen van de zaadjes, zoals in een kweekkasje. Hierdoor hoef je in dit stadium dus even niets te doen.
- Controleer de grond regelmatig op een teken van leven. Zie je de eerste kiemblaadjes? Haal dan het deksel van de tray.
De eerste kiemblaadjes
Het eerste teken van leven zijn de 2 kiemblaadjes. Deze blaadjes lijken nog niet op de plant, maar hebben een simpele vorm. Ze zijn nodig om energie op te nemen voor de eerste groei.
In het hart van de kiemblaadjes zie je na verloop van tijd de eerste “echte” blaadjes tevoorschijn komen. Vanaf nu begint de zaailing hard te groeien. Als ze groter zijn vallen de kiemblaadjes vanzelf af.
Stap 5: opkweken ná de eerste blaadjes
- Verplaats de gekiemde zaailingen naar een iets koudere, zo licht mogelijke plek. Bijvoorbeeld het zuidelijke vensterbank op een onverwarmde slaapkamer.
- Plaats de kweektray in het deksel (of een andere kweekbak) zodat je de zaailingen van onderaf water kunt geven. Dit stimuleert een gezonde groei van de worteltjes.
- Houd de grond vochtig, maar niet te nat. Doe nooit meer dan 5 mm water in de bak.
Let op: bij onvoldoende licht kunnen de zaailingen zich overstrekken, op zoek naar het licht. Dit zorgt voor verzwakte plantjes. Voldoende licht is in dit stadium dus essentieel!
Stap 6: verspenen, afharden en uitplanten
- Als de zaailingen 4 tot 6 "echte" blaadjes hebben kun je ze verspenen. Je kunt ze dan overplaatsen in een grotere pot, of afharden en uitplanten op hun definitieve plek.
- Klap de cellen van de kweektray open of duw de plugjes van het zaaibakje omhoog en haal de zaailingen er voorzichtig uit. Pak deze nooit vast bij de steel, die is daar te teer voor.
- Maak een kuiltje in de (pot)grond en laat het plantje erin zakken. Druk zachtjes aan en geef voorzichtig water.
Heb je afbreekbare vezelpotjes gebruikt voor het opkweken? Dan kun je de zaailingen met potje en al op hun nieuwe plekje planten. De worteltjes groeien er gewoon doorheen, en het potje wordt afgebroken tot compost.
Afharden
Plant je de zaailingen buiten uit? Laat ze dan eerst geleidelijk wennen aan de buitenwereld. Dit doe je door de plantjes ná ijsheiligen (dus vanaf 15 mei) iedere dag een paar uurtjes buiten te zetten. Iedere dag weer iets langer. Kies een beschut plekje in je tuin – uit de felle zon – waar ze kunnen wennen aan de wind, de zon en de wisselende temperatuur.
Na een week zijn de plantjes genoeg gewend om buiten te kunnen blijven. Maar houd het weerbericht in de gaten! Zakt de (nacht)temperatuur onder de 10 graden, zet ze dan nog even binnen op een onverwarmde plek.
Laat het groeien
Binnen voorzaaien kost je wat extra tijd, maar levert je ook een hoop op. Eind mei heb je al flinke plantjes, die helemaal klaar zijn voor een snelle groei en een gezonde bloei in jouw tuin of moestuinbak. Geniet ervan!
